Wanneer raak je jezelf kwijt? Hoe herken je dat een relatie je gevoel van eigenwaardeondermijnt.
- Aneta Ryba
- 5 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
Weinig vrouwen worden op een ochtend wakker met de gedachte: "Ik zit in een
gewelddadige relatie".
Veel vaker hoor ik tijdens coachgesprekken uitspraken als: "Misschien overdrijf ik wel",
"Misschien ben ik gewoon te gevoelig" "Misschien ligt het allemaal aan mij".
Juist daarom is psychisch geweld een van de moeilijkst herkenbare vormen van
partnergeweld. Het laat meestal geen zichtbare sporen achter, maar kan er langzaam voorzorgen dat je gaat twijfelen aan jezelf, aan je gevoelens en aan je eigen waarde.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het European Institute for Gender
Equality (EIGE) omvat psychisch geweld onder andere vernedering, intimidatie, controlerend gedrag, sociale isolatie, bedreigingen en het stelselmatig ondermijnen van iemands gevoel van eigenwaarde.
Bronnen
WHO – Violence against women
EIGE – Gender-based violence
Het gebeurt niet van de ene op de andere dag
Niemand verliest zijn of haar gevoel van eigenwaarde in één dag. Het is een geleidelijk
proces. Vaak begint het met kritiek. Daarna volgen kleinerende opmerkingen. Langzaam
neemt de controle toe. Het contact met familie en vrienden wordt steeds verder beperkt.
En uiteindelijk hoor je misschien zinnen die veel vrouwen zich nog jarenlang herinneren:
"Zonder mij red je het toch niet", "Niemand zal je geloven", "Jij hebt mij zo boos gemaakt", "Als jij anders was geweest, was dit nooit gebeurd.
Na maanden of zelfs jaren beginnen veel vrouwen te twijfelen aan hun eigen gevoelens. Ze vertrouwen steeds minder op hun intuïtie en vragen zich voortdurend af of ze wel mogen voelen wat ze voelen. Binnen de psychologie wordt dit onder andere omschreven als gaslighting: een vorm van manipulatie waarbij iemand steeds meer gaat twijfelen aan zijn of haar eigen geheugen, waarneming en beoordelingsvermogen.
Bron
American Psychological Association – Dictionary of Psychology
Wat gebeurt er in ons brein?
Langdurige stress heeft niet alleen invloed op hoe je je voelt, maar ook op hoe je lichaam functioneert. Wanneer iemand langere tijd in een onveilige situatie leeft, blijft het lichaam voortdurend in een staat van paraatheid. Het stresssysteem blijft actief en de hoeveelheid stresshormonen, zoals cortisol en adrenaline, neemt toe. Het zenuwstelsel leert voortdurend alert te zijn op mogelijk gevaar. In de praktijk kan dat betekenen dat alleen al het geluid van een sleutel in het slot, de toon van de stem van je partner of een binnenkomend bericht spanning oproept, nog voordat er daadwerkelijk iets is gebeurd.
Onderzoek laat zien dat mensen die langdurig met geweld of chronische onveiligheid leven, klachten kunnen ontwikkelen die passen bij een posttraumatische stressstoornis (PTSS) of Complexe PTSS (CPTSS).
Mogelijke klachten zijn onder andere:
● concentratieproblemen;
● slaapproblemen;
● voortdurende alertheid;
● moeite met het nemen van beslissingen;
● emotionele afvlakking of een verdoofd gevoel;
● angstklachten en aanhoudende vermoeidheid.
Dit is geen teken van zwakte. Het is een normale reactie van het lichaam op langdurige
stress.
Bronnen
American Psychological Association – Stress
Harvard Health Publishing – Understanding the Stress Response
World Health Organization – ICD-11 (PTSS en Complexe PTSS)
Wanneer raak je jezelf kwijt?
Een van de eerste signalen is meestal geen geschreeuw. En vaak ook geen fysiek geweld. Het eerste wat veel vrouwen verliezen, is het contact met zichzelf.
Je stelt jezelf steeds minder vaak de vraag: "Wat wil ík eigenlijk?"
In plaats daarvan denk je steeds vaker:
"Wat kan ik doen zodat hij niet boos wordt?"
"Hoe voorkom ik weer een ruzie?"
"Wat moet ik zeggen om de rust te bewaren?"
Langzaam maar zeker gaat je hele leven draaien om het voorspellen van de reacties van de ander. Op dat moment leef je niet langer vanuit je eigen behoeften, maar vanuit angst.
De weg terug naar jezelf is mogelijk
Jezelf terugvinden begint meestal niet met een grote beslissing. Niet met een ingepakte
koffer. En ook niet meteen met een scheiding. Meestal begint het met één eenvoudige
vraag:
Ben ik eigenlijk wel gelukkig?
Daarna volgen vaak andere vragen:
● Wat voel ik?
● Wat heb ik nodig?
● Worden mijn grenzen gerespecteerd?
● Kan ik mijn mening geven zonder bang te zijn voor de reactie van de ander?
● Kan ik in deze relatie echt mezelf zijn?
Juist deze vragen vormen vaak het begin van het hervinden van je eigen stem.
Mijn rol als coach
Als coach stel ik geen diagnoses en neem ik geen beslissingen voor mijn cliënten. Ik bied
een veilige en vertrouwde omgeving waarin vrouwen hun verhaal kunnen vertellen, hun
gedachten kunnen ordenen en opnieuw leren vertrouwen op hun eigen gevoelens.
Veel vrouwen zeggen tegen mij:
"Voor het eerst in lange tijd heeft iemand écht naar mij geluisterd"
En heel vaak begint daar de verandering. Niet met een grote beslissing. Maar met het besef:
"Ik heb het recht om met respect behandeld te worden"
Een gezonde relatie haalt je gevoel van eigenwaarde niet weg. Een gezonde relatie helpt je juist om daarin te groeien.
Bronnen
World Health Organization (WHO) – Violence against women
European Institute for Gender Equality (EIGE) – Gender-based violence
American Psychological Association (APA) – Gaslighting
American Psychological Association (APA) – Stress
Harvard Health Publishing – Understanding the Stress Response
World Health Organization (WHO) – ICD-11 (PTSS en Complexe PTSS)
Let op: Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen
psychologische diagnose, psychotherapie of juridisch advies. Ervaar je geweld
of voel je je onveilig, neem dan contact op met een gespecialiseerde
hulpverlener of de daarvoor bevoegde instanties.
