Wanneer verandert liefde in controle? Geweld dat vaak onzichtbaar blijft
- Aneta Ryba
- 5 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
Iedere week spreek ik in mijn coachpraktijk in Nederland vrouwen die jarenlang hebben
geleefd in een relatie vol angst, controle en emotioneel leed. Van buitenaf leek hun leven
vaak stabiel: een koophuis, een hypotheek, kinderen, werk en een ogenschijnlijk normaal
gezinsleven. Pas tijdens onze gesprekken wordt duidelijk dat zich achter gesloten deuren al lange tijd psychisch, economisch en soms ook fysiek geweld afspeelde.
Dit artikel is niet bedoeld om mannen te veroordelen of om iedere moeilijke relatie als
mishandeling te bestempelen. Conflicten horen bij iedere relatie. Van geweld is sprake
wanneer één partner structureel angst, controle, vernedering of fysiek geweld gebruikt ommacht uit te oefenen over de ander.
Geweld begint zelden met een klap
Veel mensen denken bij geweld aan een eenmalige uitbarsting van agressie. In
werkelijkheid verloopt het vaak heel anders. Meestal begint het heel subtiel.
Een partner wordt steeds jaloerser. Hij of zij wil weten waar je bent, controleert je uitgaven of telefoon, bekritiseert je vrienden, beperkt het contact met familie of laat je steeds meer aan jezelf twijfelen. Na verloop van tijd volgen scheldwoorden, dreigementen, manipulatie,
schuldgevoelens en opmerkingen als: "Je overdrijft." of "Dat beeld je je alleen maar in."
Binnen de psychologie worden dit vormen van psychisch geweld en manipulatie genoemd. Het doel is vaak om stap voor stap het zelfvertrouwen, de eigenwaarde en de
zelfstandigheid van de ander te ondermijnen.
Waarom is weggaan zo moeilijk?
Dit is misschien wel de meest gestelde vraag.Het antwoord is veel complexer dan mensen vaak denken. In mijn coachpraktijk in Nederland hoor ik regelmatig van vrouwen dat het gevoel echt vast te zitten ontstond nadat zij samen een woning hadden gekocht.
Natuurlijk is een koopwoning op zichzelf niet de oorzaak van geweld. Maar een
gezamenlijke hypotheek, financiële verplichtingen, kinderen en een gedeeld huishouden
kunnen het veel moeilijker maken om een relatie te verlaten.
Vragen die dan opkomen zijn bijvoorbeeld:
● Hoe zorg ik straks voor mezelf en mijn kinderen?
● Wat gebeurt er met ons huis?
● Kan ik financieel zelfstandig verder?
● Zal de rechter mijn verhaal geloven?
Juist daarom wordt economisch geweld erkend als een vorm van partnergeweld. Controle over geld, het beperken van toegang tot financiële middelen of het financieel afhankelijk maken van een partner kan het vrijwel onmogelijk maken om weer zelfstandig te worden.
Wat zeggen de onderzoeken?
Geweld tegen vrouwen is binnen de Europese Unie uitgebreid onderzocht. Het meest
recente onderzoek, uitgevoerd door Eurostat, het European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) en het European Institute for Gender Equality (EIGE), omvatte meer dan 114.000 vrouwen uit alle 27 lidstaten van de Europese Unie.
Uit het onderzoek blijkt onder andere dat:
● ongeveer één op de drie vrouwen in de Europese Unie sinds haar vijftiende te maken
heeft gehad met fysiek of seksueel geweld;
● ongeveer 18% van de vrouwen geweld heeft ervaren door een huidige of voormalige
partner;
● psychisch geweld, controle en intimidatie vaak voorafgaan aan fysiek geweld of
daarmee samengaan;
● veel vrouwen ook te maken krijgen met economisch geweld en sociale isolatie.
De onderzoeken laten daarnaast zien dat geweld tegen vrouwen voorkomt in alle lagen van de samenleving, ongeacht leeftijd, opleidingsniveau of financiële situatie.
Cijfers vertellen niet het hele verhaal
Wat misschien nog het meest confronterend is, is dat de officiële cijfers slechts een deel van de werkelijkheid laten zien. Volgens het onderzoek van Eurostat, FRA en EIGE heeft maar liefst 86,1% van de vrouwen die geweld hebben meegemaakt hiervan geen melding gedaan bij de politie. Veel van hen vertelden zelfs hun naaste omgeving niet wat er thuis gebeurde.
De meest genoemde redenen waren:
● angst voor de pleger;
● zorgen om de kinderen;
● schaamte;
● schuldgevoelens;
● financiële afhankelijkheid;
● het gevoel dat een melding toch niets zou veranderen.
Dat betekent dat de statistieken slechts een deel van het probleem zichtbaar maken. De
werkelijke omvang van partnergeweld ligt waarschijnlijk aanzienlijk hoger.
Geweld laat niet altijd blauwe plekken achter
Een van de grootste uitdagingen is dat psychisch geweld vaak onzichtbaar blijft voor de
buitenwereld. Iemand die thuis met geweld te maken heeft, kan gewoon naar het werk gaan, voor de kinderen zorgen en naar buiten toe de indruk wekken dat alles goed gaat.
Ondertussen leeft diezelfde persoon dagelijks in spanning, voortdurend anticiperend op de volgende ruzie, kritiek of dreiging. Langdurige stress kan leiden tot een verminderd gevoel van eigenwaarde, angstklachten, depressieve gevoelens, slaapproblemen en het idee dat er geen uitweg meer is.
Mijn ervaring als coach
Als coach stel ik geen diagnoses en bied ik geen psychotherapie. Mijn rol is om een veilige omgeving te creëren waarin een vrouw weer in contact kan komen met zichzelf, haar waarden en haar innerlijke kracht. Ik zie hoe veel vrouwen jarenlang hebben gehoord dat ze niet goed genoeg zijn, dat alles hun schuld is of dat ze zonder hun partner niet kunnen functioneren. Maar ik zie ook hoeveel er kan veranderen op het moment dat iemand voor het eerst écht wordt gehoord, zonder oordeel. Soms is de eerste stap niet direct het beëindigen van de relatie. De eerste stap is weer leren vertrouwen op je eigen gevoelens en beseffen dat leven in voortdurende angst nooit normaal is.
Tot slot
Herken je tijdens het lezen van dit artikel iets van jouw eigen situatie? Weet dan dat je er
niet alleen voor staat. Om hulp vragen is geen teken van zwakte. Het is een moedige stap en een investering in jezelf én in het welzijn van de mensen om je heen. Iedereen verdient een relatie die is gebaseerd op respect, veiligheid en wederzijds vertrouwen.
Bronnen
Eurostat, FRA & EIGE (2024) – EU Gender-Based Violence Survey – Key Results
Eurostat – Gender-Based Violence
European Institute for Gender Equality (EIGE) – EU Gender-Based Violence Survey:
Evidence for Policy and Practice
evidence-policy-and-practice
Europese Commissie – Ending Gender-Based Violence
rights/gender-equality/gender-based-violence/ending-gender-based-violence
Herken je jezelf hierin?
Voel je je al langere tijd vaker angstig dan rustig? Twijfel je steeds vaker aan jezelf, terwijl je ooit vol zelfvertrouwen in het leven stond? Misschien is dit het moment om met iemand te praten die écht naar je luistert, zonder te oordelen. Je hoeft vandaag nog geen grote beslissingen te nemen. Soms begint verandering met één gesprek.
Let op: Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen psychologische
diagnose, psychotherapie of juridisch advies. Ervaar je geweld of voel je je
onveilig, neem dan contact op met een gespecialiseerde hulpverlener of de
daarvoor aangewezen instanties.
