Waarom worden we verliefd op juist die enepersoon? De psychologie achter partnerkeuze
- Aneta Ryba
- 5 uur geleden
- 4 minuten om te lezen
Heb je je weleens afgevraagd waarom we uit duizenden mensen juist voor die ene persoon kiezen? Waarom sommige mensen een gezonde en veilige relatie opbouwen, terwijl anderen – ondanks de beste bedoelingen – na verloop van tijd terechtkomen in een relatie vol verdriet, controle of eenzaamheid?
Psychologen proberen deze vraag al tientallen jaren te beantwoorden. Steeds duidelijker
wordt dat de keuze voor een partner veel minder toevallig is dan we vaak denken.
Liefde begint niet op de dag dat je elkaar ontmoet
Veel mensen geloven dat verliefd worden vooral te maken heeft met chemie, toeval of geluk.
De psychologie laat echter zien dat onze partnerkeuze wordt beïnvloed door verschillende factoren die zich al vroeg in onze jeugd ontwikkelen.
De manier waarop we liefde hebben ontvangen, hoe de relatie tussen onze ouders eruitzag en wat we hebben geleerd over vertrouwen, conflicten en veiligheid, heeft allemaal invloed op de keuzes die we later in ons liefdesleven maken.
Carl Gustav Jung – We ontmoeten ook onze eigen
schaduw
De Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung was ervan overtuigd dat we niet alleen verliefd
worden op een ander, maar ook op wat die persoon in ons onbewuste vertegenwoordigt.
Jung beschreef het verschijnsel projectie: het toeschrijven van eigenschappen, verlangens
of idealen aan een ander, terwijl die eigenlijk uit onszelf afkomstig zijn. In de
verliefdheidsfase is het gemakkelijk om een partner te idealiseren en
waarschuwingssignalen over het hoofd te zien.
Pas wanneer de eerste verliefdheid afneemt, beginnen we de ander te zien zoals hij of zij
werkelijk is.
Zolang je het onbewuste niet bewust maakt, zal het je leven sturen en zul je het het lot noemen.
— Carl Gustav Jung
Dit is een van Jungs bekendste uitspraken. Ze nodigt uit om stil te staan bij je eigen
patronen, overtuigingen en onbewuste drijfveren.
John Bowlby – Je jeugd doet ertoe
De Britse psychiater en grondlegger van de hechtingstheorie, John Bowlby, liet zien dat de band die we in onze vroege jeugd met onze verzorgers opbouwen, grote invloed heeft op onze relaties als volwassene.
Mensen die zijn opgegroeid in een veilige en liefdevolle omgeving, ontwikkelen vaker
stabiele en gezonde relaties.
Wie daarentegen is opgegroeid met onvoorspelbaarheid, emotionele afstand of geweld, kan later meer moeite hebben met vertrouwen, een sterke angst voor afwijzing ontwikkelen of afhankelijk worden van een partner.
Dat betekent niet dat je jeugd je toekomst bepaalt. Wel laat het zien hoe waardevol het is om je eigen patronen te herkennen en er bewust mee aan de slag te gaan.
John Gottman – De kracht van het alledaagse
Professor John Gottman, een van de meest toonaangevende relatieonderzoekers ter
wereld, bestudeert al meer dan veertig jaar het gedrag van stellen.
Uit zijn onderzoek blijkt dat een duurzame relatie niet wordt bepaald door grote romantische gebaren, maar juist door de kleine interacties van alledag.
Volgens Gottman zijn er vier communicatiepatronen die een relatie ernstig kunnen
beschadigen. Hij noemde ze de 'Vier Ruiters van de Apocalyps':
● voortdurende kritiek;
● minachting;
● een defensieve houding;
● emotionele terugtrekking of het vermijden van gesprekken.
Hoe vaker deze patronen voorkomen, hoe groter de kans dat een relatie uiteindelijk
stukloopt.
Ook je omgeving beïnvloedt je partnerkeuze
De sociale psychologie laat zien dat de mensen en de omgeving waarin we leven een grote invloed hebben op onze keuzes.
Familie, vrienden, cultuur, religieuze overtuigingen, onze financiële situatie en zelfs onze
werkomgeving kunnen mede bepalen:
● wie wij als een geschikte partner zien;
● hoe wij liefde en een relatie interpreteren;
● welk gedrag we bereid zijn te accepteren;
● wanneer we besluiten een relatie te beëindigen.
Soms blijven mensen in een relatie niet omdat ze gelukkig zijn, maar omdat ze bang zijn
voor de mening van anderen of voor een leven alleen.
Waarom zien we waarschuwingssignalen vaak niet?
Aan het begin van een relatie interpreteren we veel gedrag als een teken van liefde. Jaloezie voelt als betrokkenheid. Controle lijkt op zorgzaamheid. Een relatie die zich razendsnel ontwikkelt, zien we als het bewijs van een bijzondere liefde.
Pas na verloop van tijd wordt duidelijk dat sommige van deze gedragingen kunnen
uitgroeien tot controle en het beperken van de vrijheid van de ander.
Dat betekent niet dat iedere vorm van jaloezie of elk conflict automatisch leidt tot
mishandeling of een ongezonde relatie. In een gezonde relatie kunnen partners open met elkaar praten, elkaars grenzen respecteren en samen naar oplossingen zoeken.
Bewust kiezen voor een relatie
Liefde draait niet alleen om gevoelens. Liefde bestaat ook uit de keuzes die je elke dag
opnieuw maakt. Daarom is het goed om jezelf, nog vóór er sprake is van een gezamenlijk
huis, een hypotheek of kinderen, de volgende vragen te stellen:
● Kan ik mezelf zijn bij deze persoon?
● Voel ik me veilig in deze relatie?
● Kunnen we open praten over moeilijke onderwerpen?
● Respecteren we elkaars grenzen?
● Kunnen we conflicten oplossen zonder elkaar te vernederen, te intimideren of bang
te maken?
● Zien de mensen om mij heen signalen die ik zelf misschien nog niet zie?
Bewust zijn van je eigen behoeften, overtuigingen en patronen biedt geen garantie op een
perfecte relatie. Wel vergroot het de kans op een relatie die is gebaseerd op wederzijds
respect, vertrouwen en gelijkwaardigheid.
Aanbevolen bronnen
● John Bowlby – Attachment Theory
● The Gottman Institute – Research-Based Relationship Science
● American Psychological Association (APA) – Healthy Relationships
● Carl Gustav Jung Foundation
● European Institute for Gender Equality (EIGE) – informatie over gezonde relaties en
geweld binnen partnerrelaties
Let op: Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen
psychologische diagnose, psychotherapie of juridisch advies. Ervaar je geweld
of voel je je onveilig in je relatie, neem dan contact op met een hulpverlener of
de daarvoor bevoegde instanties.
